دستگاه فور
دستگاه فور یا آون(Oven) با استفاده از حرارت برای استریل کردن تجهیزات پزشکی و آزمایشگاهی و یا خشک کردن ظروف شیشه ای به کار می رود. این دستگاه بر اساس نوع، توانایی ایجاد حرارت تا دمای 350 درجه سانتی گراد و حتی در مواردی بالاتر را دارند. برای استریل کردن تجهیزات فلزی معمولا از دمای 140 تا 160 درجه سانتی گراد برای مدت زمان حدود 2 ساعت استفاده می شود.
شنایی با دستگاه فور:
دستگاه فور یا آون، به منظور استریل کردن تجهیزات پزشکی مختلف مورد استفاده قرار می گیرد و میکروارگانیزم ها را تا حدی از بین می برد. این دستگاه دارای حرارت خشک است و برای تجهیزاتی که در مجاورت رطوبت احتمال زنگ زدگی دارند استفاده می شود. علاوه بر این، لوازمی که لبه های تیز دارند مانند تیغ های جراحی، باید در حرارت خشک ضد عفونی شوند تا کند نشوند. دستگاه فور در آزمایشگاه ها و محیط های درمانی مانند دندانپزشکی کاربرد دارد. این دستگاه دما را بین ۳۰ تا ۳۵۰ درجه تغییر می دهد که بسته به نوع تجهیزات، زمان و دمای قرار گرفتن در دستگاه تعیین می شود. این دستگاه تمام میکروارگانیزم ها را از بین نمی برد و بسیاری از تجهیزات برای استریل کامل باید در اتوکلاو قرار داده شوند.
کاربردهای دستگاه فور:
تجهیزات مختلف مانند ظروف شیشه ای و فلزی، لوله های آزمایشگاهی، پنس، قیچی و تیغ جراحی و هم چنین نوک قلم کوتر در دستگاه فور ضدعفونی می شوند. علاوه بر این برای موارد زیر نیز از این دستگاه استفاده می شود:
- خشک کردن نمونه های آزمایشگاهی
- گرم کردن محیط کشت بدون کاهش رطوبت آن
- گرم و خشک کردن هم زمان نمونه هایی که دچار تغییرات شیمیایی می شوند و کاربرد درمانی دارند
دستگاه فور از چه قسمت هایی تشکیل شده است؟
- محفظه داخلی که از جنس فولاد ضد زنگ است و در برابر حرارت مقاومت می کند.
- المنت های گرم کننده که حرارت مورد نیاز را تامین می کنند. این المنت ها در دیواره خارجی دستگاه قرار دارند و فلزی هستند. اما بر روی آن ها پوشش سرامیکی داده می شود تا نسوز باشند.
- عایق های حرارتی: این عایق ها بسیار مهم هستند و از جنس پشم شیشه بوده و بین دو جداره محفظه دستگاه قرار داده می شوند. عایق از هدر رفتن انرژی جلوگیری می کند.
- فن دستگاه: این قسمت هوای داغ را در دستگاه می گرداند تا تمام نقاط به صورت یکنواخت گرم شوند.
- تایمر یا زمان سنج.
- سیستم حفاظتی دستگاه که مانند فیوز بوده و در شرایط اضطراری جریان الکتریکی را قطع می کند تا به دستگاه آسیب وارد نشود.
انواع دستگاه فور:
دستگاه فور بر اساس ظرفیت دارای انواع زیر است:
- ۵۵ لیتری
- ۴۰ لیتری
- ۲۷ لیتری
هم چنین بر اساس ساختار و نوع کاربرد به مدل های زیر تقسیم می شوند:
- فور ساده: این نوع فور کاربرد آسانی دارد و دقت دمایی آن حدود ۱۰ درجه است. این دستگاه فاقد ترمومتر، دریچه تخلیه بهار و نشانگر دمای داخل دستگاه است و کالیبره نمی شود. این فور برای استریل کردن تجهیزات فلزی اتاق جراحی و مطب دندانپزشکی استفاده می شود.
- فور دیجیتال: این دستگاه دارای ترمومتر و دریچه تخلیه بخار است و در بعضی دماها کالیبره می شود. دقت دمایی آن ۵ درجه است و دما را تا ۲۵۰ درجه بالا می برد.
- فور هوشمند: آون هوشمند دارای تایمر، دریچه تخلیه بخار، ترموستات و ترمومتر بوده و سیستم هشدار و کالیبراسیون آن اتوماتیک است. هم چنین دما را تا ۲۰۰ درجه بالا می برد و دقت دمایی ۲ درجه دارد.
- فور هوشمند فن دار: این فور مانند مدل قبلی بوده و فن نیز دارد و دقت دمایی آن ۱ درجه است.
- آون دمای بالا: این آون مناسب آزمایشگاه های تخصصی فیزیک است و حداکثر دمای آن ۶۰۰ یا ۷۰۰ درجه سانتی گراد است.
- آون خلاء یا وکیوم: فور وکیوم برای استریل کردن تجهیزاتی استفاده می شود که حساس به اکسیژن هستند و در آزمایش های فلزات و ذوب آن ها استفاده می شود.
برای اطلاعات بیشتر، مقاله ” استریل کردن تجهیزات پزشکی با فور و اتوکلاو “ را مطالعه بفرمایید.
نحوه نصب و استفاده از دستگاه:
برای کار با دستگاه فور لازم است دستگاه در سطح صاف قرار بگیرد. جهت تبادل گرمایی لازم است دستگاه روی پایه ای گذاشته شود که حداقل ۱۰ سانتی متر از اطراف خود فاصله داشته باشد. به دلیل وجود خطر اشتعال، جنس پایه نباید از چوب یا پلاستیک باشد. پس از روشن کردن دستگاه می توان دمای دستگاه را با ولوم کنترل حرارت روی میزان مورد نظر تنظیم کرد. پس از رسیدن به دمای مورد نظر می توان زمان مورد نیاز را هم در دستگاه تعریف کرد. باید توجه داشت که اگر زمان دستگاه روی عدد صفر باشد دستگاه گرم نخواهد شد.
ابزار فلزی برای قرار گرفتن در این دستگاه باید تمیز و عاری از لکه های خون باشند. معمولا برای استریل کردن مواد پارچه ای از این دستگاه استفاده نمی شود از آن جهت که امکان آتش گرفتن آن ها وجود دارد. برای این منظور در مواردی که لازم است، باید مواد پارچه ای داخل فویل پیچیده شده و بعد وارد دستگاه شوند.
نکات مهم استفاده از فور:
- تجهیزاتی که در فور استریل می شوند نباید قابل سوختن باشند. در غیر این صورت باید در اتوکلاو استریل شوند. در صورت در دسترس نبودن اتوکلاو، دمای فور باید کمتر از ۱۲۰ درجه قرار داده شود.
- هنگام برداشتن تجهیزات از داخل فور باید از انبر و دستکش عایق و هم چنین عینک محافظ استفاده شود.
- واشر نسوز دستگاه باید هر روز مورد بررسی قرار گیرد.
- درب دستگاه تا وقتی دما به کمتر از ۵۰ درجه نرسیده نباید باز شود.
- در استفاده از دستگاه بهتر است از تایمر استفاده شود تا از روشن ماندن بیهوده آن جلوگیری شود.
- آون باید هر ماه کاملا تمیز شده و هر ۶ ماه توسط کارشناس فنی بررسی شود.
تفاوت فور و اتوکلاو:
دستگاه فور و دستگاه اتوکلاو هر دو از تجهیزات پرکاربرد در محیط های آزمایشگاهی و درمانی هستند و هر دو به منظور استریل کردن استفاده می شوند. این دو دستگاه تفاوت هایی با یکدیگر دارند که تعدادی از آن ها را می توان به شرح زیر بیان کرد:
- در اتوکلاو، استریل کردن به وسیله بخار آب و رطوبت انجام می شود، در حالی که در دستگاه فور استریل کردن به صورت خشک و بدون رطوبت اتفاق می افتد.
- از آن جایی که استریل کردن در دستگاه فور بدون وجود رطوبت انجام می شود، برای ابزاری که امکان زنگ زدگی آن ها وجود دارد، مناسب است.
- دمای دستگاه فور قابل تنظیم و کنترل است در حالی که دما در دستگاه اتوکلاو معمولا ثابت است.
- دستگاه فور بیشتر برای استریل کردن ابزار تیز و برنده و سر سوزن ها به کار می رود در حالی که زباله های بیمارستانی، تجهیزات پوشش دار و بدون پوشش، گان ها و شیشه های آزمایشگاهی در دستگاه اتوکلاو استریل می شوند.
مزایای استفاده از دستگاه فور:
از بین بردن آلودگی ها، گرد و غبار و میکروارگانیسم های موجود بر تجهیزات درمانی و آزمایشگاهی نقش مهمی در نتایج آزمایش و درمان دارد؛ به همین دلیل استفاده از این دستگاه برای استریل کردن ابزار ضروری است. هم چنین از آن جایی که دستگاه فور با استفاده از حرارت خشک اقدام به استریل کردن تجهیزات می کند، نصب آن آسان تر و هزینه های عملیاتی و نگهداری آن کمتر است.
خرید دستگاه فور در بازار تجهیزات پزشکی ایران:
در بازار تجهیزات پزشکی انواع فور در حجم های مختلف و ساخت ایران وجود دارند. هنگام خرید این دستگاه باید دقت شود که دستگاه استانداردهای لازم را داشته باشد و تنظیم دما را به دقت انجام دهد. برندهای ثامن، شفاگستر و کاوش مگا سه برند تولید داخل هستند که دستگاه هایی با کیفیت بالا تولید می کنند و تجهیزات را به بهترین شکل استریل می نمایند.
شرکت تجهیز سلامت نیکان شما را در خرید دستگاه فور مشاوره و یاری می دهد.